Firas Ağaoğlu: ”Kerkük’te Yeni Dönem: Siyasi Dengeler Değişiyor”

ANKARA – BHA

Firas Ağoğlu’nun kaleme aldığı ”Kerkük’te Yeni Dönem: Siyasi Dengeler Değişiyor”  adlı yazısı şu şekilde:

”Kerkük, Irak’ın en hassas ve çok boyutlu şehirlerinden biri olarak, tarih boyunca olduğu gibi bugün de siyasi rekabetin ve kimlik tartışmalarının merkezinde yer almaktadır. Çok etnikli yapısı, derin tarihsel geçmişi ve zengin enerji kaynakları, bu kenti yalnızca yerel ölçekte değil, ulusal ve bölgesel düzeyde de stratejik bir konuma taşımaktadır. Türkmenler, Araplar ve Kürtler başta olmak üzere farklı toplumsal bileşenlerin bir arada yaşadığı Kerkük, bu yönüyle karmaşık bir toplumsal dengeye sahiptir.

Ancak bu çeşitlilik, her zaman istikrarlı bir ortak yaşam üretmekten ziyade, zaman zaman siyasi rekabeti ve temsil tartışmalarını da beraberinde getirmiştir. Özellikle enerji kaynaklarının varlığı, kenti yalnızca idari bir merkez olmaktan çıkararak ekonomik ve jeopolitik açıdan da kritik bir noktaya taşımıştır. Bu nedenle Kerkük, yalnızca yerel aktörlerin değil, aynı zamanda ulusal düzeydeki siyasi güçlerin de doğrudan etkili olduğu bir şehir olma özelliğini korumaktadır.

Son yerel seçimler ise Kerkük’teki bu hassas ve karmaşık yapıyı bir kez daha gözler önüne sermiştir.

18 Aralık 2023 tarihinde gerçekleştirilen yerel seçimlerin ardından hiçbir siyasi tarafın tek başına hükümet kurabilecek çoğunluğu elde edememesi, süreci doğrudan bir siyasi tıkanıklığa sürüklemiştir. Taraflar arasında özellikle temsil dengesi ve idari pozisyonların paylaşımı konusunda ciddi görüş ayrılıkları yaşanmış, bu durum hükümetin kurulmasını geciktirmiştir. Bu çerçevede Türkmenler, yönetim yapısında yeterli düzeyde temsil edilmedikleri gerekçesiyle sürece mesafeli yaklaşmış ve bir aşamada hükümetin kurulmasına karşı boykot yolunu tercih etmiştir. Bu gelişme, Kerkük’te uzun süredir devam eden temsil krizinin açık bir yansımasıdır.

Siyasi sürecin kilitlenmesi üzerine merkezi hükümet devreye girmiş, Başbakanın girişimleriyle taraflar yeniden müzakere masasına oturmuştur. Ancak buna rağmen ortak bir sonuca ulaşılamamış; Bağdat’ta yapılan görüşmeler neticesinde bazı gruplar arasında sağlanan uzlaşıyla Raşid Oteli’nde yerel hükümet kurulmuştur. Buna karşılık Türkmenler, Araplar ve Kürtlerin bir kesimi söz konusu yönetimi tanımamış, ortaya çıkan bu ihtilaf günümüze kadar devam etmiştir.

Cumhurbaşkanının seçilmesinin ardından ve Irak Türkmen Cephesi Başkanı Mehmet Seman Ağa ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) Başkanı Bafel Talabani arasında gerçekleştirilen iki görüşme sonrasında gözler yeniden Kerkük valiliğine çevrilmiştir. Bu gelişmelerin hemen ardından, mevcut KYB’li Kerkük Valisi Ribvar Taha’nın istifasını sunması, sürecin seyrini değiştiren önemli bir adım olmuştur.

İl Meclisi’nin yeni valiyi belirlemek üzere toplanma kararı almasıyla birlikte, Kerkük’te yeni bir siyasi dönemin kapısı aralanmıştır. Taraflar arasında oluşan mutabakatın en dikkat çekici yönlerinden biri ise valilik makamının bileşenler arasında dönüşümlü olarak yürütülmesi fikridir.

Bugünkü İl Meclisi toplantısının ardından Türkmen bir valinin göreve gelmesi beklenmektedir. Bu durum, yaklaşık bir asırdır Kerkük’te valilik makamında doğrudan temsil imkânı bulamayan Türkmenler açısından yalnızca idari bir değişim değil, aynı zamanda tarihsel bir dönüm noktası olarak değerlendirilmektedir.

Bu çerçevede, yürütülen müzakereler ve ortaya çıkan siyasi mutabakat doğrultusunda Kerkük Valiliği için en güçlü adayın Irak Türkmen Cephesi Başkanı Mehmet Seman Ağa olduğu görülmektedir. Meclis sürecinin tamamlanmasıyla birlikte Mehmet Seman Ağa’nın Kerkük Valisi olarak göreve başlaması beklenmektedir. Bu gelişme, Türkmenler açısından yalnızca bir görev değişikliği değil, yaklaşık bir asırdır valilik makamında doğrudan temsil edilemeyen bir toplumun yeniden yönetime ortak olması anlamına gelmektedir. Dolayısıyla söz konusu süreç, Kerkük’teki siyasi dengelerin yeniden şekillenmesine işaret eden tarihsel bir dönüm noktası olarak değerlendirilmektedir.”