Kıbrıs Türk halkının bağımsızlık mücadelesinde 43 yıl: KKTC’nin kuruluş yıl dönümü

KKTC – BHA

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, kuruluşunun 43. yıl dönümünü kutluyor. 15 Kasım 1983’te Kıbrıs Türk Federe Devleti Meclisinin oy birliğiyle aldığı kararla ilan edilen KKTC, bugün siyasi tarihinin önemli günlerinden birini yaşıyor.

Kıbrıs Türk halkının kendi yönetimini oluşturma sürecinin sonucunda ortaya çıkan Cumhuriyetin ilanı, adanın yakın tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı oldu.

43. yıl dönümü dolayısıyla başkent Lefkoşa başta olmak üzere Girne, Gazimağusa, Güzelyurt, İskele ve Lefke’de törenler, anma programları ve çeşitli etkinlikler düzenleniyor.

1960’tan 1983’e: Cumhuriyetin kuruluşuna giden yol

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin kuruluşuna uzanan süreç, 1960 yılında Kıbrıslı Türkler ile Rumların ortaklığına dayanan Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kurulmasına dayanıyor.

Ancak iki toplum arasındaki siyasi anlaşmazlıklar, 1963 yılında başlayan toplumlar arası şiddet olaylarıyla daha da derinleşti. Kıbrıs Türk tarihinde “Kanlı Noel” olarak anılan olayların ardından çok sayıda Kıbrıslı Türk yaşadığı yerden ayrılmak zorunda kaldı.

Adadaki çatışmaların devam etmesi üzerine Birleşmiş Milletler, 1964 yılında Kıbrıs’a barış gücü gönderdi. Buna rağmen iki toplum arasındaki sorunlar çözülemedi ve adadaki siyasi ayrışma devam etti.

15 Temmuz 1974’te Yunanistan’daki askerî yönetimin desteklediği darbenin ardından Türkiye, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a askerî müdahalede bulundu. Türkiye’nin Kıbrıs Barış Harekâtı olarak adlandırdığı operasyon, adanın siyasi ve coğrafi yapısında önemli değişikliklere yol açtı.

Harekâtın ardından Kıbrıs Türk yönetiminin kurumsallaşma süreci hızlandı. 13 Şubat 1975’te Kıbrıs Türk Federe Devleti ilan edildi.

15 Kasım 1983: Bağımsızlık ilan edildi

Kıbrıs Türk Federe Devleti döneminde sürdürülen toplumlar arası görüşmelere rağmen kapsamlı bir siyasi çözüme ulaşılamadı.

15 Kasım 1983 Salı günü olağanüstü toplanan Kıbrıs Türk Federe Devleti Meclisi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ve Bağımsızlık Bildirgesi’ni oy birliğiyle kabul etti.

Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş’ın öncülüğünde alınan kararla KKTC’nin kuruluşu dünyaya duyuruldu.

Bağımsızlık ilanı, Kıbrıs Türk halkının siyasi örgütlenme tarihinde yeni bir aşamayı oluştururken, Cumhuriyetin ilk yıllarında devlet kurumlarının ve anayasal yapının oluşturulmasına yönelik çalışmalar yürütüldü.

Dr. Fazıl Küçük ve Rauf Denktaş’ın tarihî rolleri

Kıbrıs Türk halkının siyasi mücadelesinde Dr. Fazıl Küçük ile Rauf Raif Denktaş, farklı dönemlerde üstlendikleri görevlerle öne çıktı.

Kıbrıs Türk toplumunun liderlerinden Dr. Fazıl Küçük, 1960 yılında kurulan ortaklık cumhuriyetinde Cumhurbaşkanı Yardımcılığı görevini üstlendi. Kıbrıs Türklerinin siyasi haklarının korunmasına yönelik çalışmalarda bulundu.

Rauf Raif Denktaş ise toplumlar arası müzakerelerde ve Kıbrıs Türk yönetiminin kurumsallaşmasında görev aldı. 1983’te KKTC’nin ilanına öncülük eden Denktaş, Cumhuriyetin kurucu Cumhurbaşkanı oldu.

Her iki isim de Kıbrıs Türk toplumunun siyasi tarihinde üstlendikleri roller nedeniyle kuruluş yıl dönümü anmalarında önemli bir yer tutuyor.

43. yılda uluslararası tanınma meselesi gündemde

KKTC’nin kuruluşundan bu yana uluslararası tanınma konusu, Kıbrıs meselesinin temel başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.

Türkiye tarafından bağımsız devlet olarak tanınan KKTC’nin ilanı, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 18 Kasım 1983 tarihli 541 sayılı kararında hukuken geçersiz kabul edildi. Kararda, devletlere Kıbrıs Cumhuriyeti dışında başka bir Kıbrıs devletini tanımama çağrısı yapıldı.

Kıbrıs Türk tarafı ise siyasi eşitlik, egemenlik ve uluslararası toplumla doğrudan ilişki kurabilme taleplerini gündemde tutuyor. Ulaşım, ticaret ve uluslararası temsile ilişkin kısıtlamalar, adanın kuzeyindeki yönetimin dış ilişkilerinde karşılaştığı başlıca sorunlar arasında bulunuyor.

Lefkoşa’dan Girne’ye 43. yıl kutlamaları

KKTC’nin 43. kuruluş yıl dönümü dolayısıyla hazırlanan resmî program, 14 Kasım’da Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın konuşması ve 21 pare top atışıyla başladı.

15 Kasım Cumhuriyet Bayramı kapsamında Lefkoşa’da tebrik kabulü, Atatürk Anıtı’na çelenk sunulması ve Dr. Fazıl Küçük Bulvarı’nda resmigeçit töreni programlandı.

Kutlamaların Girne bölümünde Türk Hava Kuvvetlerinin akrobasi timi Türk Yıldızları’nın saat 15.30’da gösteri uçuşu gerçekleştirmesi öngörülüyor.

Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve eşi Nilden Bektaş Erhürman’ın ev sahipliğindeki Cumhuriyet Bayramı Resepsiyonu’nun ise saat 19.00’da Cumhurbaşkanlığı’nda düzenlenmesi planlanıyor.

TİMBİR heyeti de kuruluş yıl dönümü programında

Türk İnternet Medya Birliği (TİMBİR) heyeti de KKTC’nin 43. kuruluş yıl dönümü dolayısıyla 13-16 Kasım tarihleri arasında adada bulunuyor.

TİMBİR Genel Başkanı Dr. Süleyman Basa başkanlığındaki heyetin programında, Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş ile Kıbrıs Türk toplumunun liderlerinden Dr. Fazıl Küçük’ün anıt mezarlarına ziyaret ve Cumhuriyet Bayramı Resepsiyonu’na katılım yer alıyor.

TİMBİR’in ziyaret kapsamında öne çıkardığı başlıklar arasında Kıbrıs Türk halkıyla dayanışmanın güçlendirilmesi, KKTC’ye yönelik uluslararası kısıtlamaların kaldırılması ve Kıbrıs Türk toplumunun sesinin uluslararası kamuoyuna duyurulması bulunuyor.