Çingene Kızı Mozaiği’nin 13. parçası 60 yıl sonra Türkiye’ye döndü

ANKARA – BHA

Türkiye’nin en önemli kültürel miraslarından biri olan Çingene Kızı Mozaiği’nin uzun yıllardır yurt dışında bulunan bir parçası daha ait olduğu topraklara kavuştu. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmalar sonucunda, 1965 yılında kaçak yollarla ABD’ye çıkarılan mozaiğin 13. paneli Türkiye’ye iade edildi.

Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’nde düzenlenen teslim törenine katılan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Zeugma Antik Kenti’nin Doğu ile Batı’nın buluştuğu, ticaretin, sanatın ve kültürün iç içe geçtiği önemli bir Roma yerleşimi olduğunu belirtti.

Bakan Ersoy, kamuoyunda “Çingene Kızı” olarak bilinen mozaiğin yalnızca Gaziantep’in değil, Türkiye’nin dünyaya açılan en önemli kültürel simgelerinden biri olduğunu ifade ederek, 1960’lı yıllarda gerçekleştirilen kaçak kazılar sonucu birçok panelin yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığını hatırlattı.

Bilimsel Çalışmalar Sonucu Tespit Edildi

Ersoy, daha önce mozaiğe ait 12 panelin Türkiye’ye kazandırılarak 2018 yılında Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenmeye başlandığını anımsattı.

13. panelin ise Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Camila Felag’ın araştırmaları ve Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay’ın bilimsel değerlendirmeleri sayesinde aynı kompozisyona ait olduğunun belirlendiğini söyleyen Ersoy, Bakanlığın yaptığı araştırmalarda eserin satışa çıkarıldığının tespit edildiğini ifade etti.

Bunun üzerine ABD makamlarıyla temasa geçildiğini belirten Ersoy, daha sonra uluslararası müzayede takip çalışmaları sırasında panelin yeniden satışa sunulduğunun belirlenmesi üzerine iade sürecinin yeniden başlatıldığını kaydetti. Amerika Birleşik Devletleri İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi’nin yürüttüğü sürecin tamamlanmasının ardından eserin Türkiye’ye iadesi sağlandı.

“Eksik Parçalar Yerine Döndükçe Hafızamız da Tamamlanıyor”

Kültür varlıklarının yalnızca bir sanat eseri olmadığını vurgulayan Bakan Ersoy, her eserin ait olduğu tarihi ve kültürel bağlam içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Ersoy, Zeugma Mozaik Müzesi koleksiyonuna katılan 13. panelin, mozaiğin bilimsel açıdan daha bütüncül şekilde incelenmesine katkı sağlayacağını ifade ederek, “Eksik parçalar yerine döndükçe yalnızca bir mozaiği tamamlamıyor; aynı zamanda zedelenen tarihî hafızamızı onarıyor ve kültürel mirasımızı yeniden bütünleştiriyoruz.” dedi.

24 Yılda 13 Bin 454 Eser Türkiye’ye Kazandırıldı

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türkiye’nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelesini kararlılıkla sürdürdüğünü belirterek, ABD ile 2021 yılında imzalanan kültür varlıklarının korunmasına yönelik mutabakat zaptının bu yıl yeni bir beş yıllık dönem için uzatıldığını açıkladı.

Ersoy, 2002 yılından bu yana yurt dışına kaçırılan 13 bin 454 kültür varlığının Türkiye’ye iadesinin sağlandığını, bunların 9 bin 139’unun ise son sekiz yılda ülkeye kazandırıldığını söyledi.

Kaçak kazılar ve kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelenin hem yurt içinde hem de uluslararası platformlarda sürdüğünü vurgulayan Ersoy, Türkiye’nin tarihi ve kültürel mirasına ait her eserin ait olduğu topraklara dönene kadar çalışmaların aynı kararlılıkla devam edeceğini ifade etti.