Duisburg’da tarihe tanıklık eden mekân: Türkevi iki Cumhurbaşkanı’nı ağırladı

İlhan Kılıç / DUISBURG – BHA

1902 yılında tasarlanan ve 1908’de tamamlanan bina, farklı dönemlerde üstlendiği rollerle dikkat çekiyor. Kayzer döneminden günümüze uzanan tarih Cumbalı mimarisi nedeniyle “Türk Evi” olarak anılan yapı, Kayzer Almanyası döneminde Duisburg’un en prestijli restoranlarından birine ev sahipliği yaptı.

Hugo ve Adolf Bein tarafından işletilen restoran, uzun yıllar boyunca kentin üst sınıfına hizmet verdi. 1950’li yılların sonuna kadar Duisburg protokolünün önemli buluşma noktalarından biri olan mekân, sosyal yaşamda da etkin rol oynadı.

1960’lı yıllardan itibaren el değiştiren bina, bir süre “Rheinischer Hof” adıyla faaliyet gösterdi. 1970’li yıllarda ise Yunan ve Yugoslav aileler tarafından restoran ve eğlence mekânı olarak işletildi. 1984 yangını hafızalardaki yerini koruyor 1984 yılında meydana gelen yangın, binanın tarihine acı bir olay olarak geçti.

Satır ailesinden 7 Türk vatandaşı hayatını kaybetti. Günümüzde binada, bu trajediyi anmak amacıyla bir hatıra tabelası bulunuyor. İki Cumhurbaşkanı aynı çatı altında ağırlandı Türkevi’nin en dikkat çekici yönlerinden biri ise iki farklı ülkenin cumhurbaşkanlarını ağırlamış olması. Türkiye Cumhuriyeti’nin 3. Cumhurbaşkanı Celal Bayar, 7-15 Mayıs 1958 tarihleri arasında gerçekleştirdiği Almanya ziyareti kapsamında Duisburg’a gelerek burada temaslarda bulundu. Bayar’ın ziyareti, Almanya Cumhurbaşkanı Theodor Heuss’un Türkiye ziyaretine karşılık iade-i ziyaret niteliği taşıdı.

Program kapsamında Bonn, Berlin ve Duisburg’u ziyaret eden Bayar, sanayi kuruluşlarında incelemelerde bulunurken, onuruna verilen yemeklerin “Türkisches Haus”ta düzenlendiği arşiv belgeleriyle ortaya kondu. Aynı mekân, 2006 yılında bu kez Almanya Cumhurbaşkanı Horst Köhler’i ağırlayarak tarihe geçen bir başka ziyarete ev sahipliği yaptı. Bugün eğitim ve toplum merkezi olarak hizmet veriyor Türkevi, 1996 yılından bu yana DİTİB Türk İslam Cemiyeti Duisburg Wanheimerort bünyesinde faaliyet gösteriyor. Bina içerisinde yer alan Türk Eğitim Merkezi, bölgedeki Türk toplumunun önemli buluşma noktalarından biri olmayı sürdürüyor. Dernek Başkanı Adnan Mavi, tarihi yapının önemine dikkat çekerek, “Böylesi önemli bir mirasa sahip çıkmak büyük bir sorumluluk. Bu binada hem Türkiye hem de Almanya Cumhurbaşkanı’nın ağırlanmış olması bizler için ayrı bir gurur kaynağıdır” ifadelerini kullandı. Arşiv belgeleri gün yüzüne çıktı Türkiye Avrupa İlişkileri Enstitüsü tarafından yürütülen araştırmalarda, Celal Bayar onuruna verilen yemeklere ait menü kartları, anı albümleri ve çeşitli belgeler gün yüzüne çıkarıldı. Söz konusu belgeler, Türk-Alman ilişkilerinin tarihine ışık tutan önemli veriler arasında yer alıyor.