Denek Dağı Bozlağı, Türkülerde yaşıyor

KIRIKKALE – BHA 

Kırıkkale’nin Balışeyh ilçesi Beyobası köyü yakınlarında bulunan Denek Dağı, Orta Anadolu’nun kültürel hafızasında önemli bir yere sahip olmaya devam ediyor. Türkmen yerleşimlerinin yoğun olduğu bu bölgede yaşanan olaylar, yıllar boyunca ağıt, türkü ve bozlak olarak dile getirilerek günümüze kadar ulaştı. Denek Dağı üzerine yakılan bozlaklar, yalnızca bir müzik geleneği değil, aynı zamanda bölgenin tarihini, acılarını ve yiğitlik hikâyelerini anlatan sözlü kültür mirası olarak kabul ediliyor.

Araştırmalara göre Denek Dağı’nın eteklerinden zirvesine kadar uzanan bölgede geçmişte birçok Türkmen köyü bulunuyor. Cerit Türkmenlerinin Rakka sürgününden Anadolu’ya dönüş sürecinde yaşanan yerleşim kavgaları, Çapanoğulları ile yapılan mücadeleler ve köyler arasındaki arazi anlaşmazlıkları, yöre halkının hafızasında derin izler bıraktı. Keskin’e bağlı Eroğlu ve Olunlu köyleri arasında Denek Dağı eteğinde bulunan Çağlak yaylağının paylaşımı nedeniyle çıkan kavga, bozlaklara konu olan en bilinen olaylardan biri oldu.

Bu olayda ağır yaralanan Dursun için yakılan ağıtlar zamanla bozlak formuna dönüştü. O günlerde söylenen ağıtlardan biri şu sözlerle hafızalara kazındı: Bağına girdim de düşmüş alaca Gedikten aşıyor kanlı salaca Üç kuruşum yok ki salam ilaca Uyan hey derdine yandığım uyan Anadan yetim de babadan öksüz Alın yazım kara mıydı kadersiz Bu nasıl ecelmiş böyle zamansız Uyan hey derdine yandığım uyan Keskin'de de acı haber duyulur Çifte bacıların yola koyulur Taze gelin de acılara boğulur Uyan hey derdine yandığın uyan Denek Dağı üzerine söylenen bozlaklarda yalnızca kavgalar değil, sevdalar da anlatıldı. Olunlu köyünden Ferhat’ın sevdiği Zeynep için söylenen dizeler de yıllarca dilden dile dolaştı: Zeynep bu güzellik var mı soyunda Kokar güller elvan elvan koynunda Ramazan ayında bayram gününde Zeynep’im Zeynep’im allı Zeynep’im Yedi köy içinde şanlı Zeynep’im Karşılıksız sevda yaşayan Dursun’un söylediği dizeler ise bozlak geleneğinin en hüzünlü örnekleri arasında yer aldı: Evlerinin önü yeşil bıtırak Gel hele güzel de biraz oturak Zalim baban seni bana vermezse Gidip vilayetten emir getirek Evvel geldin eda ile naz ile Sonra yaktın ateş ile köz ile Yaramı sararlar ballı tuz ile Üstüne de biber ektin yar diye Kırmızı gülleri ektim bitirdim Seher vakti ben yarimi yitirdim Eller sevdiğini almış yatarken Elimi koynuma soktum oturdum Denek Dağı bozlakları zamanla yiğitlik, gurbet ve mücadele türküleriyle birleşerek daha geniş bir anlatıya dönüştü. Bölge halkı tarafından en çok bilinen dizelerden bazıları ise şöyle: Çıkaydım da Denek Dağı salına At kataydım mal yemezin malına Sıtkı bütün arkadaşın yoluna Evvela kelleyi verenlerdeniz Köylüyünen bozuk gitti aramız Yeke yek düşmana varmak sıramız Muhanete sardırmayız yaramız Kendi yaramızı saranlardanız Çıktım yükseğine sılam görünür Kıratın göbeği yerde sürünür Çeksem boz kargıyı düşman bölünür Düşmandan hayfimiz alanlardanız Bineydim de kıratımın üstüne Alaydım da martinimi destime Gafil varmak biz düşmanın üstüne Hazır ol bahtına diyenlerdeniz Kıratın üstünde kınalı parmak Aman ne zorumuş yarden ayrılmak Biz düşmana yaramızı sardırmak Kendi yaramızı saranlardanız Denek senden gece kalkar yürürüm Işıyınca elbet bir köy bulurum Vadem yetmeyince can mı veririm Bir can için mihnet eden değilim Denek Dağına çıktım da yayla zamanı Zalım düşman hiç vermedi amanı Nice yiğitleri saklar ormanı Her kıyını süslemişler obalar Denek Dağı bozlağı, yıllar içinde Türk halk müziğinin büyük ustaları tarafından da okunarak geniş kitlelere ulaştırıldı. Özellikle Hacı Taşan, Neşet Ertaş, Çekiç Ali ve Ekrem Çelebi gibi sanatçılar tarafından seslendirilen bozlak, Keskin ve çevresinin kültürel kimliğinin en güçlü eserlerinden biri olarak kabul ediliyor. Bugün de Denek Dağı bozlağı, Orta Anadolu’nun yiğitlik, gurbet, sevda ve mücadele geleneğini yaşatan en önemli türküler arasında gösterilmeye devam ediyor.