TÜFE’de yeni dönem: Enflasyon sepeti ve baz yılı yenilendi

ANKARA – BHA

TÜİK’in internet sitesinde yer alan açıklamaya göre, her yıl düzenli olarak fiyat derlenen yerleşim yerleri, iş yerleri ile birlikte sepette yer alan ürünler, ağırlıkları ve tanımları güncelleniyor. TÜFE, toplumun tüketim alışkanlıklarını gerçeğe en yakın şekilde yansıtmayı amaçlayan bir mal ve hizmet sepeti üzerinden hesaplanıyor.

Piyasadaki tüm mal ve hizmetlerin fiyatlarını takip etmek mümkün olmadığından, endeks hesaplamasında hanehalklarının harcamalarında önemli yer tutan ürün ve hizmetler dikkate alınıyor. Bu sepet, tüketicilerin günlük yaşamda sıkça tercih ettiği mal ve hizmetlerden oluşuyor.

Baz yıl 2025 olarak belirlendi

Yapılan çalışmalar sonucunda 2025 yılı, TÜFE için yeni baz yıl (2025=100) olarak belirlendi. Baz yılın yenilenmesi, endeksin daha kolay yorumlanmasını sağlarken uluslararası karşılaştırılabilirliği artırıyor ve endeks seviyelerinin aşırı büyümesini engelliyor.

Baz yıl değişikliğiyle birlikte, mevcut sınıflama yapısı yerine güncel tüketim alışkanlıklarını daha iyi yansıtan “Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması COICOP-2018” sistemine geçildi. Yeni baz yıl, sınıflama ve ağırlık yapısıyla oluşturulan ilk veriler ocak ayı TÜFE bülteniyle yayımlandı. Bu değişiklik, endeksin yeniden hesaplanması anlamına gelmiyor; yalnızca mevcut verilerin yeni sınıflamaya göre gruplanmasını ifade ediyor. Bu nedenle manşet enflasyon göstergelerinde bir değişiklik olmayacak, yalnızca bazı alt endekslerde sınıflama kaynaklı farklılıklar görülebilecek.

Sepette Ürün Sayısı ve kapsam genişledi

Bu yıl alandan veri derleme yöntemiyle elde edilen fiyatlar, toplam fiyatların yaklaşık yüzde 51,14’ünü oluşturacak. TÜFE kapsamında 81 il ve 239 ilçede, 39 bin 70 iş yeri ve 5 bin 246 konuttan (kira) her ay yaklaşık 636 bin 640 fiyat derlenecek.

Her yıl aralık ayında yapılan güncellemeyle, tüketim harcamalarında ağırlığı artan ürünler sepete dahil edilirken, önemi azalan ürünler sepetten çıkarılıyor. Bu nedenle TÜFE sepetindeki ürün sayısı yıllar itibarıyla değişiklik gösteriyor. Yıl içinde ise sepet ve ağırlıklar sabit kalıyor.

Bu yıl temel veri kaynağının değişmesi ve yeni sınıflamaya geçilmesi nedeniyle sepete giren ve çıkan ürün sayısının önceki yıllara göre daha fazla olduğu belirtildi. Güncellemeyle birlikte simit, yöresel peynirler, hazır pizza ve börekler, okul forması, bebek elbisesi, termos ve otomobil ekspertiz ücreti gibi 38 madde sepete eklendi. Kakao, ekmek hamuru (yufka), kravat, gazeteler ve tıraş malzemeleri ise sepetten çıkarıldı.

Ayrıca, tüketicilerin değişen tercihlerini yansıtmak amacıyla birçok maddenin altına yeni ürün çeşitleri eklendi. Örneğin, 2026 itibarıyla dizel otomobil tamamen sepetten çıkarılırken, benzinli, elektrikli ve hibrit otomobiller için yeni alt maddeler oluşturuldu.

Ana grup ağırlıkları yeniden belirlendi

Baz yılın “2003=100”den “2025=100”e güncellenmesiyle birlikte ana grup sayısı 12’den 13’e yükseldi ve bazı grupların isimleri değiştirildi. Dijital ürünler ve dijital içerik tüketimi COICOP-2018 kapsamında ayrı bir sınıf haline getirildi. Sigorta ve finansal hizmetler de yeni bir ana harcama grubu olarak TÜFE hesaplamalarına dahil edildi.

Güncellemeye göre, gıda ve alkolsüz içeceklerin ağırlığı yüzde 24,44, konut ve enerji grubunun ağırlığı yüzde 11,40 olarak belirlenirken, ulaştırmanın ağırlığı yüzde 16,62’ye yükseldi. Giyim ve ayakkabı, ulaştırma, eğlence ve kültür, lokanta ve konaklama hizmetleri ile kişisel bakım ve çeşitli mal ve hizmetler gruplarının ağırlıklarının arttığı, bazı temel grupların ise azaldığı görüldü.