TEDMEM yayımladı: İklim krizi 242 milyon öğrencinin eğitimini aksattı

ANKARA – BHA

Türk Eğitim Derneğinin düşünce kuruluşu TEDMEM, “Yeşil Eğitim: Türkiye’de İklim Dirençli Bir Eğitim Sistemi İçin Değerlendirme ve Öneriler” başlıklı raporunu yayımladı.

Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) öncesinde hazırlanan raporda, aşırı sıcaklıklar, seller ve kuraklık gibi iklim kaynaklı olayların çocukların eğitim hakkını ve eğitimin sürekliliğini tehdit ettiği belirtildi.

TEDMEM, okulların iklim kaynaklı afetlere karşı dayanıklı hale getirilmesi, öğretim programlarının güncellenmesi ve eğitim sisteminin yeşil dönüşümüne yönelik yedi politika önerisinde bulundu.

İklim olayları milyonlarca öğrencinin eğitimini etkiliyor

Raporda yer alan verilere göre dünya genelinde yaklaşık 1 milyar çocuk, iklim ve çevre tehlikelerinin yoğun olduğu ülkelerde yaşıyor.

2024 yılında en az 18 ülkede iklim kaynaklı olaylar nedeniyle eğitime ara verildi. Bu olaylardan etkilenen öğrencilerin yüzde 74’ünün düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde yaşadığı belirtilerek iklim değişikliğinin eğitimde fırsat eşitsizliğini derinleştirdiğine dikkat çekildi.

Eğitim sonuçlarını iyileştirmeye yönelik yatırımların 275 milyon çocuğun karşı karşıya olduğu iklim risklerini önemli ölçüde azaltabileceği ifade edildi.

Lise düzeyinde iklim eğitiminin yaygınlaştırılmasının 2020-2050 döneminde yaklaşık 18,8 milyar ton karbon salımını önleme potansiyeli taşıdığı aktarıldı. Ayrıca bir yıllık ilave eğitimin iklim duyarlılığını ortalama yüzde 8,6 artırdığına ilişkin araştırma bulgusuna yer verildi.

Türkiye’nin iklim politikalarında eğitime daha fazla yer verilmesi önerildi

Raporda Türkiye’nin küresel karbon salımlarında 15. sırada bulunduğu, çocukların iklim ve çevre tehlikelerine maruziyeti bakımından ise 163 ülke arasında 97. sırada yer aldığı belirtildi.

Türkiye’nin 2053 Uzun Dönemli İklim Stratejisi’nde eğitimin, emisyonların azaltılması ve iklim değişikliğine uyum açısından ayrı bir sektör olarak tanımlanmadığına dikkat çekildi. 2025 yılında kabul edilen İklim Kanunu’nda da eğitime sınırlı düzeyde yer verildiği ifade edildi.

TEDMEM, okul altyapısı, öğretmen yetiştirme, öğretim programları ve finansman gibi alanların iklim politikalarına dahil edilmesi gerektiğini vurguladı.

TEDMEM’den iklim dirençli eğitim için yedi öneri

Raporda, eğitim sisteminin iklim değişikliğine karşı güçlendirilmesi amacıyla şu öneriler sıralandı:

1. Çocukların eğitim hakkının korunması: Okulların aşırı sıcaklık, sel ve diğer iklim kaynaklı afetlere karşı dayanıklı hale getirilmesi, kriz dönemlerinde eğitimin sürekliliğinin sağlanması.

2. Eğitimin iklim mevzuatına dahil edilmesi: Okul altyapısı, öğretmen yetiştirme, izleme ve finansman alanlarındaki sorumlulukların açık ve ölçülebilir şekilde belirlenmesi.

3. Adil finansman sağlanması: Yeşil dönüşüm için sürdürülebilir kaynak ayrılması, desteklerin ihtiyaçları daha fazla olan bölgelere ve okullara öncelik verilerek dağıtılması.

4. Okullarda temiz enerji kullanımının artırılması: Yenilenebilir enerji yatırımlarının yaygınlaştırılması ve karbon salımını azaltmaya yönelik uygulamaların geliştirilmesi.

5. Yeşil okul standartlarının oluşturulması: Enerji verimliliğinin yanı sıra okulun tüm bileşenlerini kapsayan, erişilebilir ve uzman denetimine açık standartların geliştirilmesi.

6. Öğretim programları ve öğretmen desteğinin güçlendirilmesi: İklim ve çevre konularının farklı derslere dahil edilmesi, çevre ve iklim eğitiminin geliştirilmesi, öğretmenlerin mesleki eğitimlerinin desteklenmesi.

7. Mesleki eğitimin yeşil dönüşüme hazırlanması: Yeşil becerilerin tüm mesleki eğitim programlarına ve atölye çalışmalarına yansıtılması.

COP31’de eğitim politikalarının ele alınması çağrısı

TEDMEM, Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapmasının eğitim sisteminin iklim değişikliğine uyumunun güçlendirilmesi açısından önemli bir fırsat olduğunu belirtti.

Raporda, konferansın sonuç belgelerinde eğitime yer verilmesi ve alınacak kararların somut politikalarla desteklenmesi gerektiği vurgulandı.

Çocukların iklim kaynaklı afetler karşısında güvenli koşullarda eğitim almasını sağlayacak tedbirlerle okulların yeşil dönüşümünün birlikte planlanması önerildi.