Hürmüz krizi Asya’yı vurdu: Yakıt karnesi, kapanan iş yerleri ve uzaktan çalışma dönemi

ANKARA – BHA

Birçok Asya ülkesinde hükümetler, yakıt tasarrufu sağlamak amacıyla çalışma saatlerini kısaltırken, uzaktan çalışma sistemine geçti ve bazı üniversitelerde erken tatil kararı alındı.

Yaklaşık üç aylık ithalata eş değer enerji rezervi bulunan Çin’de bile akaryakıt fiyatlarındaki yüzde 20’lik artış, yeni düzenlemeleri beraberinde getirdi.

Filipinler’de “Ulusal Acil Durum” ilan edildi

Krizin en sert hissedildiği ülkelerden biri olan Filipinler’de, hükümet “Ulusal Acil Durum” ilan etti.

Ülkede özellikle ulaşım sektörü büyük darbe aldı. Başkentte toplu ulaşımın önemli unsurlarından biri olan “jeepney” sürücülerinin günlük gelirleri dörtte bir oranında geriledi. Artan maliyetler nedeniyle çok sayıda sürücü kontak kapatmak zorunda kaldı.

Yüksek yakıt maliyetleri yalnızca şehir içi ulaşımı değil, tarım ve balıkçılığı da etkiledi. Balıkçılar ve çiftçiler, maliyet baskısı nedeniyle üretimi durdurma noktasına geldi. Hükümetin açıkladığı nakit yardım planı ise halk tarafından yetersiz bulundu.

Tayland’da enerji tasarrufu seferberliği başladı

Tayland hükümeti, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin ardından enerji tüketimini azaltmak için bir dizi önlem devreye aldı.

Kamu yayıncısı Thai PBS sunucularının, stüdyoda yüksek sıcaklığa rağmen ceketlerini çıkarmadan yayın yapması, enerji tasarrufuna dikkat çeken sembolik bir adım oldu.

Ülkede tüm kamu kurumlarına evden çalışma talimatı verilirken, klimaların 26-27 derecenin altına düşürülmemesi istendi. Yetkililer, enerji krizinin uzaması halinde daha sert tedbirlerin gündeme gelebileceğini açıkladı.

Sri Lanka ve Myanmar’da yakıt karnesi uygulaması

2022’de yaşanan ekonomik krizden yeni çıkmaya çalışan Sri Lanka, bu kez yakıt bulamama sorunuyla karşı karşıya kaldı.

Hükümet, akaryakıt tüketimini azaltmak amacıyla çarşamba günlerini resmi tatil ilan etti ve yakıt için kota (rasyon) sistemi uygulamaya başladı. Akaryakıt istasyonlarında oluşan uzun kuyruklar, günlük yaşamı ve işe gidiş gelişleri ciddi şekilde aksattı.

Myanmar’da ise iç savaşın da etkisiyle enerji krizi daha da derinleşti. Özel araçlar için “tek-çift plaka” benzeri gün aşırı yakıt alım sistemi uygulanmaya başlandı. Bu durum yalnızca ekonomik hayatı değil, sosyal yaşamı da olumsuz etkiledi. Ülkede ayrıca karaborsa riskinin büyüdüğü ifade ediliyor.

Hindistan’da sanayi ve şehir hayatı etkilendi

Krizin en derin hissedildiği ülkeler arasında yer alan Hindistan’da, enerji tedarikindeki sorunlar hem sanayi üretimini hem de günlük yaşamı doğrudan etkiledi.

Ülkenin batısındaki Gujarat eyaletinde, gaz arzında yaşanan sıkıntı nedeniyle seramik sektörü bir ay boyunca üretimi durdurdu. Sektörde çalışan yaklaşık 400 bin kişi, işsizlik ve gelir kaybı riskiyle karşı karşıya kaldı.

Hindistan’ın kullandığı likit petrol gazının (LPG) yaklaşık yüzde 60’ı ithal ediliyor ve bu sevkiyatın yüzde 90’ı Hürmüz Boğazı üzerinden yapılıyor.

Bu nedenle özellikle Mumbai gibi büyük şehirlerde, gaz tedarikindeki aksaklıklar restoran sektörünü de vurdu. Kentteki restoranların yaklaşık beşte biri faaliyetini durdururken, birçok işletme uzun sürede pişen yemekleri menüden çıkarmak zorunda kaldı.

Ülke genelinde ise mutfak tüpü almak isteyen vatandaşların oluşturduğu uzun kuyruklar, enerji krizinin halkın günlük yaşamına nasıl yansıdığını gözler önüne serdi.