Türkiye’de tek kullanımlık plastik dönemi bitiyor

ANKARA-BHA

Hazırlıkları sürdürülen yeni yönetmelikle plastik çatal, bıçak, tabak, pipet ve kulak pamukları gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzının yıl sonuna kadar yasaklanması hedefleniyor.

Bakanlık, Sıfır Atık Hareketi kapsamında çevre kirliliğini azaltmak için yürüttüğü çalışmalarına bir yenisini daha ekliyor. Depozito yönetim sistemiyle içecek ambalajlarının geri dönüşümünü teşvik eden Bakanlık, tek kullanımlık plastiklerin kullanımını sınırlandıracak kapsamlı bir düzenleme üzerinde çalışıyor.

Bu doğrultuda geçtiğimiz yıl yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası çerçevesinde hazırlanan yönetmelik taslağı tamamlanma aşamasına geldi.

Çevreye zarar veren ürünler piyasadan çekilecek

Yeni düzenleme kapsamında plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabak, plastik pipet, plastik çubuklu kulak pamukları ile genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) üretilen gıda ve içecek kapları gibi birçok tek kullanımlık plastik ürünün piyasaya sunulması sona erdirilecek.

Taslağın önümüzdeki günlerde ilgili kurumların görüşüne açılması planlanıyor. Sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından düzenlemeye son şeklin verilmesi ve yıl sonunda yürürlüğe girmesi bekleniyor.

1,5 milyar liralık tasarruf hedefleniyor

Düzenleme ile tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasadan çekilmesi sayesinde yıllık yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önüne geçilmesi hedefleniyor. Ayrıca atık yönetimi maliyetlerinde yaklaşık 1,5 milyar liralık tasarruf sağlanması öngörülüyor. Plastik ürünlerin yerine ise cam, porselen, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatiflerin kullanılması teşvik edilecek.

Bakanlık, ilerleyen süreçte kısmen plastikten üretilen içecek bardakları ve gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve yüzey temizleme havluları gibi ürünlerin tüketimini azaltmaya yönelik işaretleme ve kısıtlama gibi ek önlemleri de devreye almayı planlıyor.

Tek kullanımlık plastik tüketimi yüksek seviyede

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile yapılan araştırmaya göre vatandaşların büyük bölümü tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasını destekliyor. Araştırmaya katılanların yaklaşık yüzde 78’i bazı plastik ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı bulurken, yüzde 60’ı bu ürünlerin tamamen yasaklanmasını desteklediğini belirtti. Verilere göre Türkiye’de yalnızca 2022 yılında 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi. Bu miktarın içinde plastik bardak, gıda kapları, pipet, plastik çatal-kaşık ve kulak pamuğu çubukları gibi birçok ürün yer aldı.

Avrupa’da benzer yasaklar uygulanıyor

Tek kullanımlık plastiklerin sınırlandırılması Avrupa’da da uzun süredir gündemde. Avrupa Birliği’nin 2019 yılında kabul ettiği Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi kapsamında birçok üye ülke bu ürünleri yasakladı. Fransa ise kapsamlı yasaklar ve yüksek geri dönüşüm hedefleriyle uygulamayı daha ileri bir noktaya taşıdı.