Yeşilay’dan çocukların dijital güvenliği için kapsamlı çağrı

Yerel Haberler - 27.08.2026 - 11:39

ANKARA – BHA

Yeşilay, çocukların dijital ortamda karşı karşıya kaldığı risklere ilişkin değerlendirmesinde, güvenli dijital tasarım, etkili denetim, mahremiyet ve aile-okul-toplum iş birliğinin önemine vurgu yaptı.

Düzenlemeyle 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmaması, 15 yaşını dolduran çocuklar için yaşa uygun hizmetlerin geliştirilmesi ve ebeveyn denetim araçlarının güçlendirilmesi öngörülüyor.

“Risk yalnızca ekran süresi değil”

Yeşilay, çocukların dijital dünyadaki risklerinin yalnızca ekran başında geçirilen süreyle sınırlı olmadığını belirtti. Sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, sürekli bildirimler, kişiselleştirilmiş öneriler ve sosyal karşılaştırmayı artıran tasarımların çocukların dikkatini, uyku düzenini, sosyal ilişkilerini ve ruhsal iyilik halini olumsuz etkileyebileceği ifade edildi.

ABD’de genç hesaplarına yönelik günlük kullanım sınırları, gece erişim kısıtlamaları, okul saatlerinde bildirimlerin azaltılması, yaş doğrulamanın güçlendirilmesi ve ebeveyn araçlarının geliştirilmesi gibi uygulamaların gündeme gelmesinin de güvenli dijital tasarımın önemini gösterdiği belirtildi.

Yeşilay’dan teknoloji şirketlerine çağrı

Yeşilay, çocukların dijital güvenliğinin sağlanması için şu adımların atılmasını istedi:

• Çocuk hesaplarında yaşa göre günlük kullanım sınırları oluşturulması,
• Gece saatlerinde erişim ve yüksek etkileşimli içerik akışlarının sınırlandırılması,
• Okul saatlerinde bildirimlerin varsayılan olarak susturulması,
• Sonsuz kaydırma ve otomatik oynatma gibi özelliklerin çocuk hesaplarında sınırlandırılması,
• Algoritmaların kullanım süresini artırmak yerine güvenlik ve yaşa uygunluk ilkeleriyle tasarlanması,
• Uzun süreli kullanımın ardından etkili mola mekanizmalarının uygulanması,
• Siber zorbalık, cinsel istismar, kendine zarar verme, şiddet, nefret söylemi, bahis-kumar, alkol, tütün, nikotin ve uyuşturucu içeriklerine karşı daha güçlü önlemler alınması,
• Çocuklara yönelik kişiselleştirilmiş reklamların sınırlandırılması,
• Ebeveyn kontrol araçlarının ücretsiz, anlaşılır ve etkili hale getirilmesi.

“Şeffaflık ve bağımsız denetim gerekli”

Yeşilay, çocukların güvenliğinin teknoloji şirketlerinin gönüllü uygulamalarına bırakılmaması gerektiğini vurguladı. Platformların algoritmik önerileri, reklam uygulamaları ve çocuk hesaplarına yönelik güvenlik önlemlerinin bağımsız denetime açık olması gerektiği belirtildi.

Ayrıca çocukların dijital güvenliğine ilişkin düzenli ve standartlaştırılmış şeffaflık raporları yayımlanması, içerik denetimi, şikayet mekanizmaları, algoritmaların etkileri ve reklam uygulamalarının kamuoyuyla paylaşılması çağrısında bulunuldu.

Yaş doğrulamada mahremiyet vurgusu

Yaş doğrulama sistemlerinin çocukların korunması açısından önemli olduğu belirtilirken, bu sistemlerin çocukların ve ailelerin gereğinden fazla kişisel verilerinin toplanmasına yol açmaması gerektiği ifade edildi.

Yeşilay, yaş güvence mekanizmalarının veri minimizasyonu, mahremiyet, güvenlik ve amaçla sınırlılık ilkeleri doğrultusunda oluşturulmasını istedi.

Ailelere de destek sağlanmalı

Çocukların dijital güvenliğinin yalnızca ailelerin sorumluluğunda olmadığına dikkat çeken Yeşilay, okullarda dijital iyi oluş, dijital okuryazarlık, siber zorbalıkla mücadele ve güvenli internet eğitimlerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Problemli dijital kullanım, siber zorbalık ve ruh sağlığı riskleriyle karşılaşan çocuklar için erken destek ve danışmanlık mekanizmalarının da erişilebilir olması gerektiği kaydedildi.

Yeşilay, Türkiye’deki 15 yaş altı düzenlemesini desteklediğini, ancak bu adımın güvenli tasarım, bağımsız denetim, şeffaflık, mahremiyet ve etkili koruma mekanizmalarıyla tamamlanması gerektiğini bildirdi.

Cemiyet, çocukları teknolojiden tamamen uzaklaştırmanın doğru bir hedef olmadığını belirterek, teknolojinin çocukların gelişimini destekleyen, güvenli, dengeli ve sağlıklı bir araca dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı.